سفارش تبلیغ
صبا

درب و پنجره و حفاظ ساختمان

عطش ویلا سازی در کمین روستا ها

 به نظر می رسد به تازگی افرادی که به کار ویلاسازی و
به خصوص انبوه سازی در روستاهای خوش آ بوهوا مشغول اند
از اساس رابطه ای با طبیعت ندارند و هیچ باکشان نیست
ساخت وسازشان به محی طزیست آسیب بزند. در مورد قواعد
روستا و بافت تاریخی و بومی هم چندان مقید نیستند. این
است که برای مثال در یک روستای شمالی، ناگهان آپارتمانی
26 طبقه بالا می رود که نه با محی طزیست همساز است نه
با شکل بومی روستا. این است که این روزها اگر گذارتان
به روستایی مانند «دربندسر » بخورد، هر چیزی در آنجا
م یبینید الا چیزهایی که به طور معمول از روستا انتظار دارید؛
آپارتمان های شیک و مدرن و بلندمرتبه با گاراژهایی بزرگ
و طبقاتی. این هم که نباشد آپارتمان های بیس توچندطبقه
در دامنه های سرسبز جایی مانند «سرولات » پدیده ای است
که این روزها به وفور دیده می شود. گفته می شود نه تنها شکل
ظاهری روستا که همه قاعده های آن با ساخت وسازهای
بی رویه و انبوه سازی به هم می ریزد تا جایی که برخی معتقدند
در حال حاضر روستا به آن معنا که پیش از این وجود داشت،
دیده نمی شود. با «محمدامین قانعی راد »، رییس انجمن
جامعه شناسی ایران، در این باره گف توگو
کرده ایم:
- پیش ترها بخشی از جامعه که متمول تر
بودند، گرایش به ویلاسازی داشتند و این
ویلاها هم ظاهر چندان عجی بوغریبی
نداشتند. بیشتر جایی بودند برای گذراندن
تعطیات. در سال های اخیر اما تب
ویلاسازی در بسیاری از اقشار به چشم
می خورد. موارد متعددی دیده شده است
که فردی در آپارتمان کوچکی زندگی
می کند و ب ههرحال به لحاظ منطقی اولویت
برای او گسترش دادن فضای زندگی اش
است اما به شدت تمایل به خرید ویلا
هرچند کوچک در یکی از استان های
شمالی دارد. این ماجرا را چگونه تحلیل
م یکنید؟ اجاره ویلا در محمود اباد
این قضیه ابعاد گوناگون فرهنگی،
اقتصادی، زیست محیطی و روانشناختی
دارد. برای توضیح بعد اقتصادی باید بگویم
یک اتفاقی که در سال های اخیر افتاده
است، اوایل انقلاب کمتر وجود داشت اما
به تدریج در حال رشد است، البته همراه با رشد جمعیت از یک طرف و محدودیت
در ظرفی تهای اقتصادی کشور هم از
طرف دیگر تشدید می شود، کالایی شدن
فضاست. دو عامل جمعی تشناختی
و محدودی تهای اقتصادی روی این
فرآیند مؤثر است. این فرآیندی است که
جامعه شناسان شهری از آن تحت عنوان
تولید فضا نام می برند. تولید فضا ب هعنوان
محصولی که خریدوفروش می شود؛ چیزی
که می شود نام آن را کالای یشدن فضا
نامید. در کالایی شدن فضا، با فضاها که
عمدتاً فضاهای مسکونی و شهری و زندگی
هستند مشابه برخوردی می شود که با یک
کالا م یکنید. این برخورد عبارت است
از تولید و مبادله و مصرف مکان یا فضا.
این به معنای گسترش الگوی بازار است
در زمینه تولید فضا. حالا شما ممکن است
بگویید که مگر زمین و خانه پیش از این
قیمت نداشته و خریدوفروش نمی شده
است؟ در پاسخ باید گفت: چرا! همیشه این
گفت وگو با محمدامین قانعی راد، رییس انجمن جامعه شناسان ایران:
عطش ویلا سازی در کمین روستا ها
55
تولید فضا به عنوان
محصولی که
خریدوفروش
می شود؛ چیزی
که م یشود نام
آن را کالایی شدن
فضا نامید. در
کالای یشدن فضا،
با فضاها -که
عمدتاً فضاهای
مسکونی و شهری
و زندگی هستند
مشابه برخوردی
می شود که با یک
کالا می کنید. این
برخورد عبارت
است از تولید و
مبادله و مصرف
مکان یا فضا. این
به معنای گسترش
الگوی بازار است در
زمینه تولید فضا
شماره 7
56
شماره فصلنامه علمی، فنی، پژوهشی بهار 93
I Association of Rail Transport Engineering
در ایران، این
قضیه ویژگ یهای
خاصی دارد.
آن هم اینکه
منافع گرو ههای
متفاوتی با آن
گره خورده
است. این منافع
بخشی منافع
بخش خصوصی
است، یعنی
منافعی که
فروشندگان
زمین دارند.
فروشندگان و
مالکان زمین اولیه
که کشاورزانی
هستند که در
مناطق روستایی
و در جاهایی
مانند شمال
زندگی می کنند
تصور می کنند با
فروش بخشی
از زمین هایشان
می توانند برای
فرزندشان برای
مثال وانتی بخرند
که با آن کار کند
شماره 9
ranian 56
قضیه صورت می گرفته است شاید از صد ها
سال پیش و شاید این پدیده یک ریشه
تاریخی دارد اما در شکل سرمایه داری
نوین که در سال های اخیر ایجاد شده
است، ویژگی های خاصی دارد که می شود
تحت عنوان تولید فضا از آنها نام برد.
- یعنی ویژگ یهایی که از دیگر کشورها
متفاوت است؟
در ایران، این قضیه ویژگی های خاصی
دارد. آن هم اینکه منافع گروه های متفاوتی
با آن گره خورده است. این منافع بخشی
منافع بخش خصوصی است، یعنی منافعی
که فروشندگان زمین دارند. فروشندگان و
مالکان زمین اولیه که کشاورزانی هستند
که در مناطق روستایی و در جاهایی مانند
شمال زندگی م یکنند، تصور م یکنند با
فروش بخشی از زمین هایشان می توانند
برای فرزندشان برای مثال وانتی بخرند که
با آن کار کند و درآمدی داشته باشد یا
مثلاً می توانند فرزندانشان را شوهر بدهند
یا... البته یک مقداری افزایش قیمت زمین
هم در این میان در این فرآیند دخیل بوده
است. از آنجا که قیمت زمین های روستایی
و زمین های حاشیه شهری هم افزایش
یافته است، یک انگیزه اقتصادی برای
کشاورزان و مالکان زمین به وجود آمده
است که زمین خود را بفروشند. عاملانی
هم مثل دلالان و معاملات ملکی در این
میان هستند که این زمین ها را می خرند
و این موضوع منافعی برای آنها تولید
م یکند. در نتیجه، این ماجرا دست کسانی
می افتد که در واقع شرکت های ساخت وساز
هستند. به جز این بخش خصوصی، چیزی
که در ایران زیاد دیده م یشود این است
که نظام بانکی و موسسات مالی درگیر
چنین ساخت وسازهایی شده اند. این
درواقع اندکی ایجاد مشکل م یکند زیرا
نظام بانکی نقش تعریف شده ای دارد که
با وساطت بانک مرکزی معمولاً باید نقش
کنتر لکننده اقتصادی را ایفا کند و برای
بهبود وضع اقتصادی مجری سیاست های
پولی و مالی دولت باشد. این به آن
معناست که نظام بانکی که در ایران به ویژه
دولتی است، با یک موسسه مالی خصوصی
که تنها ب هدنبال کسب درآمد است، کارکردی
متفاوت دارد. بان کها ابزاری برای کنترل مالی
در هر جامعه ای هستند و در ایران هم باید
باشند اما در حال حاضر در ایران اگر بانک ها
را صنعت مالی بدانیم، این صنعت به صنعت
ساخت وساز گره خورده است و درواقع وارد
قضیه ساخت وساز شده است.
- یعنی خود بان کها تبدیل به پیمانکاران
ساختمانی شد هاند؟
بله، این بخش با پول های کلانی که دارد
می تواند در جاهای مختلف زمی نهایی بخرد
و برج بسازد و منافع کلانی را برای بانک
تأمین کند. ب هویژه در حال حاضر که بخشی
از این موسسات مالی شبه بانک ایجاد می شوند
و بعد از مدتی به بانک تبدیل م یشوند، این
موضوع تشدید شده است. این موسسات مالی
نهادهایی هستند که یا دولت یاند یا بخشی از
نهادهای دیگر هستند یا حتی سازمان های
بیمه وارد این قضیه شد هاند. اینها ممکن است
57
پاییز 1392
شماره 9
فصلنامه علمی، فنی، پژوهشی بهار 93
57 I ranian Association of Rail Transport Engineering
به سرعت بتوانند برای سهامدارانشان سود
بالایی ایجاد کنند. در نتیجه کارکنان
این موسسات با منافع مالی بالایی مواجه
می شوند. در ایران ما با کمبود فرصت های
اقتصادی هم مواجه هستیم و جاهایی که
بشود در آنها سرمایه گذاری کرد، کم است.
در نهایت چون فرصت اقتصادی کم است
و سرمایه هم باید گردش و بازدهی داشته
باشد، متوجه یک عرصه هایی م یشود که
پیش از این به آنها توجه نم یشده است.
درواقع ساختار اقتصادی سیاسی ایران
یک مقداری به این قضیه کمک م یکند
و البته در کنار آن منافع بخش خصوصی
هم وجود دارد. اما یک عامل مؤثر دیگر در
این زمینه منافع شهرداری ها و دهداری ها
و شوراهای محلی است که از این راه
منافع زیادی کسب م یکنند. در حال
حاضر بسیاری از نهادهای نیمه عمومی از
طریق همین عوارضی که برای دادن مجوز
ساخت یا پایان کار یا عوارض سالانه ای
که از ساخت وسازها م یگیرند، منافعی
را متوجه شهرداری ها و نهادهای شهری
روستایی و محلی م یکنند که خود تبدیل
به ذ ینفع شده اند. بنابراین چرخ بزرگی به
حرکت درآمده که کورکورانه جلو می رود.
در این میان منافع اقتصادی خریداران هم
هست، یعنی ب ههرحال این قضیه یک نوع
سودآوری دارد. افراد م یبینند که بعضاً با
خرید یک تکه زمین و ساخت یک ویلا
توانست هاند در عرض دوسال ارزش افزوده
زیادی را در زندگی خود به دست بیاورند و این روی زندگی آنها تأثیر گذاشته
است، در واقع این یکی از بهترین شیوه های سرمای هگذاری هم هست. فرض کنید
اگر 50 میلیون تومان پول داشته باشید در تهران کار زیادی نمی توانید با آن بکنید
نهایتاً یک ماشین م یتوانید بخرید اما اگر بخواهید به فکر این باشید که برای آینده
فرزندانتان هزارمتر زمین در همین اطراف تهران بخرید ارزش افزوده برای خانواده
به بار می آورد؛ یعنی یک نوع سرمایه گذاری خانوادگی است با ارزش افزوده بالا. این
بعد اقتصادی است.
- شما با ابعاد اقتصادی شروع کردید که در واقع این چرخه ساخت وساز را آغاز
می کند. در نهایت ابعاد دیگری مانند بعد فرهنگی هم به ماجرا اضافه می شود. از این
بعد ماجرا را چگونه م یبینید؟
یکی همان بعد فرهنگی است. در واقع این کار یک نوع استقلال می دهد. این یک نوع
مصرف فضا هست که ارزش خودش را دارد و این مصرف فضا به یک تعبیر یک ارزش
مصرف دارد و یک ارزش مبادله ای و یک ارزش نشانه ای. ارزش مصرف این است که
شما می توانید آنجا زندگی کنید و خیلی از محدودیت هایی که در زندگی شهری
داشته اید، نداشته باشید. در واقع در آنجا حیاط و فضای سبز وجود دارد و از آلودگی
هوای شهری آسوده می شوید. چشم انداز طبیعی را به دست می آورید و هوایی که
معمولاً ییلاقی تر و خنک تر است. شما م یتوانید یک باغچه کوچک داشته باشید و در
آن کاشت کنید. اینها چیزهایی است که در زندگی آپارتمانی تهران نمی توانید آن
شماره 7
58
شماره 9
فصلنامه علمی، فنی، پژوهشی بهار 93
I ranian Association of Rail Transport Engineering
را به دست بیاورید. آنجا مصرف م یکنید و به برخی از آرزوهای سرکوب شده ای
که در زندگی آپارتما ننشینی هست دسترسی ندارید، دست پیدا م یکنید. این
ارزش مصرف است. ارزش مبادله هم که یک نوع سرمایه گذاری پرسود است و بعد
هم ارزش نشانه ای. ارزش نشانه ای همان تمایزی است که می تواند داشتن باغ و
ویلا برای شما ایجاد کند.
یعنی اگر شما یک باغچه ای یا باغی در شمال یا اطراف تهران دارید، به نظر
م یرسد از دیگران متمایز هستید و پایگاه اجتماعی برتری دارید. اینها ارزش
نشانه ای هست که یک پایگاه اجتماعی به شما می بخشد و بعد ممکن است مساله
چشم و همچشمی و رقابت برای ب هدس تآوردن اینچنین پایگا ههایی روی این
فرآیند تأثیر داشته باشد و این را همین طور پیش ببرد. این قشری که در پرسش
نخست به آنها اشاره کردم، فرهنگی غریب با خود دارند. برای مثال در همان
آپارتمان کوچکی که ب هعنوان ویلا در آن مستقر شده اند رفتارهایی بروز م یدهند
که در گذشته کمتر دیده می شده. اینکه با ظاهری تردد م یکنند گویی به یکی
از کشورهای خارجی رفته اند یا به خود حق م یدهند تا پاسی از شب صدای
آهنگ شان بلند باشد یا... این مورد را اگر تأیید م یکنید، چگونه تحلیل م یکنید؟
در شهرک هایی که به شکل نسبی مقداری پایدار است و آدم ها به صورت ثابت
زندگی م یکنند، یک نوع مناسبات اجتماعی پایدار شکل م یگیرد و معمولاً
شما در آن محیطی که زندگی م یکنید، شناخته شده هستید و دیگران شما را
م یشناسند و ارتباط خیلی نزدیکی با شما دارند و محل کار و زندگی و افکار
شما را می دانند. اما در شهرک های تازه تأسیس بین آدم ها مناسبات موقتی
برقرار م یشود. مناسبات ناپایدار و یک نوع حس ناشناختگی و غریبگی در میان
آنها وجود دارد. در چنین مواردی کسی کسی را نمی شناسد. ممکن است که
ساکنان چندخانه ای که کنار هم هستند همدیگر را بشناسند، اما اساس مناسبات
همسایگی وجود ندارد. این آدم ها در این ویلاها زندگی م یکنند و با هم مناسبات
پایداری ندارند و همدیگر را نمی شناسند. نتیجه این است که آد مها در آنها یک
نوع احساس آزادی م یکنند.
یک موضوع دیگر هم محدودیت است. اینکه در حال حاضر شهرها تحت کنترل
زیادی است در حالی که این مناطق کنترلی که در آن وجود دارد، کنترل
به مراتب کمتری است. شما م یتوانید از نظر فرهنگی احساس آزادی کنید و
یک نوع احساس استقلال و رهایی از محدودیت به افراد دست م یدهد. بنابراین
خیلی راحت هستند. یا اینها همدیگر را نمی شناسند یا اگر بشناسند، به انتظارات
مشترک هم واقف هستند. یعنی هر کسی می داند که دیگری چه انتظاری دارد.
- گفته می شود این هجوم و انبوه سازی در روستاها بافت فرهنگی و اجتماعی
آن را به شدت تغییر می دهد. امروزه اگر به روستایی مانند دربندسر بروید جز
آپارتمان های شیک و مجلل و فضای به شدت مدرن چیزی نم یبینید و در عین
حال به نظر می رسد همه ساکنان روستا به شهر مهاجرت کرده اند. شاهدش هم
اینکه در مدرسه این روستا یکی، دودانش آموز بیشتر وجود ندارد. این تغییر و
جاب هجایی را چگونه تحلیل م یکنید؟
این موج جدید مهاجرت های روستایی الان ای نشکلی اتفاق می افتد. موج قدیم
مهاجرت های روستایی بر اثر صنعتی شدن شهرها اتفاق افتاد. شهرها صنعتی
شدند و کارخانجات گسترش یافتند و آنها نیروی کار می خواستند. کشاورزی
دچار زوال شده بود. احتمالا واردات کشاورزی به دلیل ثروت نفتی از خارج
صورت م یگرفت و در نهایت این زندگی
روستایی را تحت تأثیر خود قرار می داد.
در خیلی از مناطق، روستای خیلی بزرگ
خانه های زیاد ولی خلوت است و کوچه های
ده خالی هستند و مثلاً سالمندانی بالای
50 سال آنجا زندگی م یکنند ولی جوان ها
به شهر رفت هاند. الان هم برخی جاها
روستاها تحت تأثیر فرآیند صنعتی شدن
این فرآیند را دارند. نوع جدید مهاجرت
روستایی که رخ م یدهد من تحلیلم این
است که این ناشی از فرآیند کالایی شدن
فضا و بالارفتن قیمت زمین است.
روستاییان در موج اول با یک افزایش
قیمت زمین مواجه م یشوند و خیلی
شادمان می شوند و به طور غیرمترقبه ای
تصمیم م یگیرند که زمی نها را بفروشند
و غالبا هم بعد از مدت کوتاهی پشیمان
م یشوند و خودشان هم مجبورند که از
آنجا در مناطق حاشیه ای تهران در منطقه
جر مخیز ساکن شوند. دیگر ارتباط به طور
کلی با روستا قطع می شود. به همین دلایل
در حال حاضر چیزی به نام روستا وجود
ندارد. روستا از بین رفته است ولی خب
اسامی قدیمی بعضاً می ماند مثل قاسم آباد
و... شما فرض کنید مثلاً سعادت آباد مگر
هنوز اسم روستایی ندارد؟ یا مثلاً جنت آباد
تهران حدود 20 سال پیش در آن منطقه
به ندرت اتومبیل می دیدید ولی الان
جنت آباد منطقه ای بسیار متراکم است که
برای رسیدن به آن باید زمان زیادی را در
ترافیک بمانید.

صنایع سنگ مرجان عرضه کننده انواع سنگ ساختمانی تراورتن ،گرنیت و مرمریت  صادرات سنگ نمای ساختمان و سنگ کف ، فروش سنگ نمای تراورتن لوکس و با کیفیت